Böbrek Taşları Tanı ve Tedavi Süreçleri..

BÖBREK TAŞLARI TANI VE TEDAVİSİ

BÖBREKLER VE İDRAR YOLLARI HAKKINDA GENEL BİLGİLER

Böbrekler, vücudun her iki taraf bel boşluğunda bulunan ve temel görevleri kandaki atık maddeleri temizlemek, kan yapımında görev almak, kan basıncının düzenlenmesini sağlamak, kandaki elektrolitlerin seviyelerini dengelemek ve D vitamini metabolizmasında görev almak gibi bir çok fonksiyonu olan hayati organlardır. Böbrekler kandaki atıkların süzülerek idrarla atılmasını sağlayan boşaltım organlarıdır. Bu fonksiyonlarını da kendilerine gelen kanı filtre ederek yaparlar. Böbrekler ayrıca kan Ph sını da düzenlerler.

Böbrek taşları genel olarak erkeklerde daha fazla görülmekle birlikte herkeste görülebilir. Toplumda görülme sıklığı yaklaşık %5-10 arasıdır. Çocuklarda bile görülebilir ve çocuk taş hastalığı daha da önemlidir. Çünkü çocukların böbrekleri henüz gelişim aşamasında olduğundan daha çok etkilenebilir. Aşağıda böbrek taşları nedenleri sıralanmıştır. Enfeksiyonlar sık görülen bir diğer böbrek taşları oluşum nedenidir.

BÖBREK TAŞLARI NASIL OLUŞUR: böbreklerde kan filtre olurken bir çok atık madde idrarı oluşturur ve atılır. Idrarda bu maddeler belli bir yoğunlukta ve dengede olurlar. Ancak bu çözelti dengesi çeşitli nedenlerle bozulur ve idrar çok yoğun bir konsantrasyon eşiğini aşarsa içindeki bazı maddeler çöker ve kristaller oluşturur. Bu kristaller çeşitli maddeler ile birleşrek büyür ve taş oluşur. Idrarda taş oluşumunu engelleyen inhibitör maddelerin eksikliği bu süreci hızlandırır.

NEDENLERİ :

  1. Dehidratasyon (susuzluk) ( bu nedenle kuru ve sıcak bölgelerde daha fazla görülür)
  2. böbreklerin ve idrar yollarının anatomik bozuklukları ( darlıklar, tümörler vs
  3. genetik yatkınlık
  4. çeşitli damarsal hastalıklar
  5. idrar yolları enfeksiyonları
  6. obezite
  7. diyabetes mellitus ( şeker hastalığı )
  8. çeşitli metabolik hastalıklar ( hiperkalsemi, ürik asit yüksekliği gibi )
  9. dislipidemiler
  10. bazı hormonal bozukluklar ( hiperparatiroidizm gibi)

BELİRTİLERİ : böbrek taşları uzun süre sessiz kalabilirler ve hastanın hiç haberi olmayabilir. Bazen böbrek taşları çok büyüdüğü halde hiç bir belirti vermez. Ufak kristaller, kum tanecikleri sessiz dökülebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır.

1 – ağrı ; bel boşluğunda künt veya şiddetli ağrı olabilir. Özellikle üreterde tıkanıklık yapmış taşlarda çok şiddetli renal kolik ağrısı görülür. Bulantı, kusma ve soğuk terleme eşlik edebilir. Hasta bu ağrıyla genellikle acil servislere başvurur.

2- hematüri; idrarda kan görülmesidir. Gözle görülebilir veya ancak tetkiklerde görülen gizli hematüri olabilir.

3- disüri; idrar yaparken yanma

4- sık idrara çıkma ve idrar yaparken zorlanma

5- yüksek ateş ve üşüme titreme: özellikle enfeksiyon taşlarında veya taşla birlikte enfeksiyon gelişmişse görülür ve piyelonefrite yol açabilir. Sepsise gidebilir ve eğer zamanında tedavi edilmezse böbrek kaybı veya hayati risk gelişebilir.

KOMPLİKASYONLARI : böbrek taşları tedavi edilmezlerse ya da farkına varılmazsa uzun dönemde böbrek yetmezliğine veya böbrek kaybına neden olabilir. Enfeksiyon nedeniyle sepsise yol açabilir. Kronik böbrek hasarı nedeniyle hipertansiyon, anemi görülebilir. Her iki böbrek etkilenmişse kronik böbrek yetmezliği gelişebilir ve hasta diyalize mecbur kalabilir.

TANI NASIL KONULUR : böbrek taşından şüphelenildiğinde röntgen, ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi ve İVP gibi görüntüleme yöntemleriyle taş ve idrar yolları anatomisi görülür. Idrar ve kan tetkikleri istenebilir. Idrarda hematüri varlığı önemlidir.

TEDAVİ SEÇENEKLERİ: böbrek veya idrar yolları taşı tanısı konulduktan sonra tedavi seçenekleri üzerinde değerlendirme yapılır. Taşın yeri, büyüklüğü, hastanın durumu ve diğer faktörlere göre bir tedavi seçilir. Küçük taşlar ilaç tedavisi ile düşürülmeye çalışılır. Ancak büyük taşlarda bu şans azdır ve genelde ESWL veya cerrahi müdahale gerekir. Ilk yapılması gereken hastanın ağrısının kesilmesi, varsa enfeksiyonun kontrol altına alınmasıdır. Eğer taş böbrek kanalında ciddi tıkanmaya yol açmışsa bir an önce stent takılıp hem ağrı kesilir hem de böbreğin fonksiyon kaybı önlenir.Tedavi seçenekleri şöyle özetlenebilir.

  1. medikal tedavi ; küçük taşlarda verilir. Ağrı ve enfeksiyon kontrol altına alınır. Taş düşürülmezse yine cerrahi seçeneğe geçilir.
  2. ESWL : Şok ses dalgaları etkisi ile taşın böbrek ve idrar yolları içinde kırılıp taşın kum şeklinde dökülmesi sağlanır. 7 mm den büyük ve 3 cm den küçük böbrek taşlarında yapılabilir. Tedavi ayaktan yapılan bir tedavi olup büyük taşlarda 4-5 seansa kadar gerekebilir. Işlem öncesi hastaya bazen bir ağrı kesici enjeksiyon gerekebilir. Işlemden sonra hasta bol su içer, egzersiz yapar ve idrardan kum ve taş parçaları düşürdüğünü gözlemler. Işlem sonra idrardan hafif kan gelebilir.
  3. URS : üreterde şıkışmış taşlar eğer ESWL tedavisinden fayda görmezse bu tedavi ikinci seçenektir. Genel anestezi altında üretere kamera ile girilir ve taş üreter içinde kırılarak pensle dışarı çıkarılır. Ancak bu işlemin de başarısız olma ihtimali vardır. Başarılı olunmazsa üretere stent konulur ve başka bir seansa operasyon ertelenir.
  4. RİRS ( RETROGRAD İNTRARENAL SURGERY ): Fleksibl URS kamerası ile tüm üreter ve böbreğin içine kadar girilerek taşların lazerle kırılıp kum haline getirilmersi ve parçalar halinde alınması işlemidir. Genel anestezi altında yapılır. Başarısız olma ihtimali vardır.
  5. PCNL ( PERCUTAN NEFROLİTOTRİPSİ ): genel anestezi altında böbreğe bel bölgesinden açılan bir delikten girilerek taşların böbrek içinde kırılması ve bu delikten dışarı alınmasıdır. Operasyonun kanama, başarısız olma veya diğer organ yaralanmaları gibi komplikasyonları olabilir.
  6. AÇIK CERRAHİ : en son seçenek olup günümüzde artık çok az başvurulmaktadır.

BÖBREK TAŞI NASIL ÖNLENİR NELERE DİKKAT ETMEK GEREKİR: böbrek taşı hastalığı genelde tekrarlayıcı bir hastalıktır. Bir kez böbrek taşı saptanan bir kişi bu taşını düşürüp tedavi olsa bile her sene kontrolden geçmelidir. 5 sene içinde tekrarlama olasılığı minimum %20-30 dur. Bu hastalar bol su içmeli, aşırı hayvansal ve yağlı proteinli gıdalardan sakınmalı, aşırı soğuklardan korunmalıdır. Taşın metabolik analizi ve altında yatan başka hastalık varlığı incelenmelidir. Bir kere taş düşüren bir kişi her yıl kontrolden geçmesi en doğrusudur.



Konuşmaya Başlayın
Whatsapp Destek Hattı
Merhaba, Özel Duygu Hastanesi whatsapp destek hattına hoşgeldiniz. Size nasıl yardımcı olabilirim?
Powered by